Kraków: historycy spotkali się na konferencji o AK

To były dwa dni uczty intelektualnej, dwa dni bardzo ciekawych wystąpień. 35 osób zgłosiło się z referatami. Myślę, że większość z tych osób przyśle artykuły do drugiego tomu naszego rocznika, który zadebiutował też podczas konferencji. Wszystkie cele, które wyznaczyliśmy sobie i wszystko to, na co liczyliśmy, organizując konferencję, zostało zrealizowane, tak więc ja naprawdę jestem bardzo zadowolony – podsumowuje wydarzenie dr hab. Olgierd Grott, wicedyrektor Muzeum Armii Krajowej w Krakowie. 

Badacze Polskiego Państwa Podziemnego są zgodni – o Armii Krajowej wiemy już bardzo dużo, ale wciąż w jej historii jest wiele obszarów czekających na naukową eksplorację.

To wynika w dużej mierze z naszej historii. Okres PRL-u nie sprzyjał specjalnie dogłębnym badaniom organizacji i działalności Polskiego Państwa Podziemnego, natomiast w III RP z jednej strony mamy szerszy dostęp do dokumentów, ale brakuje nam uczestników wydarzeń. A najwięcej się dowiadujemy i najpełniej możemy odtworzyć obraz danego okresu, kiedy mamy i dokumenty, i uczestników – tłumaczy dr hab. Waldemar Grabowski z Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej. 

W okresie PRL-u nie prowadzono otwartych badań nad Armią Krajową. Proszę zwrócić uwagę, że większość literatury, która wówczas została opublikowana, wyszła spod ręki samych żołnierzy AK, którzy czasami pełnili funkcje naukowe, byli naukowcami i przy okazji publikowali książki. Natomiast nie było państwowych instytucji, które prowadziły niezależne, otwarte badania naukowe nt. AK. Oczywiście publikacje ukazywały się w Wojskowym Instytucie Historycznym im. Wandy Wasilewskiej i innych naukowych instytucjach, ale było to już w późniejszym okresie PRL-u i w sposób bardzo ograniczony – zwraca uwagę Mariusz Olczak, dyrektor Archiwum Akt Nowych w Warszawie. 

Zauważyliśmy w muzeum, nie tylko my, ale również przedstawiciele środowisk naukowych, akademickich, że niestety, jeżeli chodzi o badania, to są obszary, które bardzo źle wyglądają. Jesteśmy Muzeum Armii Krajowej, czyli miejscem, gdzie pokazuje się jej historię, zbiory, muzealia, ale chcemy też wzmocnić ten filar naukowy i tę przestrzeń, jaką stanowi muzeum, oddać też środowiskom naukowym, które tym się zajmują, by przyczynić się, dołożyć nawet mały kamyczek do tego wysiłku, który musimy zrobić w tym momencie, gdy już tamto pokolenie odeszło – podkreśla dr Jarosław Szarek, dyrektor Muzeum Armii Krajowej w Krakowie. 

Prelegenci z Polski, Litwy i Stanów Zjednoczonych poruszali w swoich wystąpieniach m.in. temat aktualnego stanu badań nad AK, analizowali dokumenty, struktury i działania Polskiego Państwa Podziemnego, a także nakreślali sylwetki polskich patriotów czy potencjalne kierunki badań.

Na pewno jest mnóstwo możliwości, że będą pojawiać się różne dokumenty, które będą rzucać szereg nowych informacji, które będą pokazywać nam, rzucać nam nowe światła, jak wyglądały różne szczegóły, różne kwestie dotyczące Polskiego Państwa Podziemnego. I to jest nieuniknione – przekonuje prof. zw. dr hab. Grzegorz Mazur

To tutaj wybrzmiało w wielu wystąpieniach. Pracy jest na kolejne pokolenie naukowców, a my jako MAK swym skromnym udziałem, dając przestrzeń i naszych pracowników, którzy się tym zajmują, chcemy w tym uczestniczyć. Musimy! – podkreśla dyrektor Muzeum Armii Krajowej w Krakowie dr Jarosław Szarek.

Władze krakowskiego Muzeum Armii Krajowej wskazują, że konferencja pozwoliła usystematyzować wiedzę i wskazała kierunki dla dalszych badań historycznych. Zapowiadają też, że placówka będzie organizować kolejne międzynarodowe spotkania z tematem przewodnim Polskiego Państwa Podziemnego.