Rocznica pierwszego transportu więźniów do nazistowskiego obozu koncentracyjnego Auschwitz to jedna z najważniejszych dat w historii naszego miasta. To moment i miejsce bardzo szczególne, w ubiegłym roku obchodziliśmy 85. rocznicę, do dziś w pamięci mam ten marsz przez miasto z młodzieżą Tarnowa. Powinniśmy pamiętać i tę pamięć wpajać w młode pokolenie i w nas — mówi Jakub Kwaśny, prezydent miasta Tarnowa.
Tarnów to miasto naznaczone bolesną historią, o której należy pamiętać. To także miejsce związane z losami wielu wyjątkowych ludzi, których historie nie powinny zostać zapomniane.
To jest chyba najważniejsza rzecz, która się wydarzyła w tej historii świata, dlatego nie można i dlatego nie można tego pominąć. Z tym że ja mam też osobiste powody, ponieważ trójka moich krewnych zginęła w tym obozie. Najbardziej żal mi porucznika Jerzego Lisa, który był tutaj w 16. Pułku Piechoty, potem walczył we Lwowie i tam został ranny a dzięki temu, że został ranny, nie dostał się do Katynia, bo zmienili mu nazwisko w szpitalu i przechowywali go tam po innym nazwiskiem. Kiedy już wyzdrowiał, to wrócił do Tarnowa, ale znowu się zamieszał w sprawę patriotyczną, wstąpił do AK i w 1942 roku został przez Niemców aresztowany i trafił do Auschwitz i tam zginął. Ja założyłem sobie w tej mojej kadencji, żeby zostawiać ślad pamięci co roku, a w większe uroczystości, rocznicowe, okrągłe i półokrągłe coś wielkiego. Takich śladów jest dużo, z tyłu rosną Dęby Pamięci, jest przystanek pamięci, są pomniki — stwierdza Jerzy Lis, prezes Towarzystwa Pamięci o Auschwitz-Birkenau w Tarnowie.
Od 2025 roku przy ul. Bartla, obok rampy kolejowej w Tarnowie, powstaje pomnik „Pamięć, Sprzeciw, Przestroga”. Monument o długości 100 metrów ma przedstawiać sylwetki 728 więźniów wywiezionych w pierwszym transporcie do Auschwitz, upamiętniając ich los i tragiczną historię.
Ja jeszcze mam, takie marzenie, żeby na końcu tego pomnika umieścić ten wagon i w tym wagonie zrobić takie mini muzeum pierwszego transportu, wtedy byłby pewien ciąg pamięci — dodaje Jerzy Lis, prezes Towarzystwa Pamięci o Auschwitz-Birkenau w Tarnowie.
Planowane zakończenie budowy pomnika przy rampie kolejowej ma przypaść na 90. rocznicę pierwszego transportu ofiar do KL Auschwitz.
