.png)
Do kolejnych wyborów samorządowych pozostało jeszcze ponad dwa lata, jednak już teraz wiadomo, że mogą one przebiegać w zupełnie innych okolicznościach niż poprzednie. Wszystko za sprawą przepisów wprowadzonych w 2018 roku, które ograniczyły możliwość sprawowania urzędu wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do dwóch kadencji w tej samej gminie.
Ograniczenie obejmuje osoby, które zwyciężyły w wyborach samorządowych zarówno w 2018, jak i w 2024 roku. Dla wielu samorządowców obecna kadencja, trwająca do 2029 roku, może być zatem ostatnią na dotychczasowym stanowisku.
Analiza wyników wyborczych pokazuje, że w trzech powiatach regionu tarnowskiego problem dotyczy łącznie 18 z 30 gmin. Najwięcej nazwisk znajduje się na liście dotyczącej powiatu tarnowskiego, jednak procentowo największe zmiany mogą nastąpić na Powiślu Dąbrowskim.
Powiat tarnowski. Dziesięciu wójtów i burmistrzów może pożegnać się z urzędem
W powiecie tarnowskim funkcjonuje 16 gmin. Zgodnie z obowiązującymi przepisami aż w dziesięciu obecni włodarze nie będą mogli w 2029 roku ponownie ubiegać się o wybór na swoje stanowiska.
Ograniczenie dotyczy następujących samorządowców:
- Grzegorz Kozioł – wójt gminy Tarnów,
- Marcin Kiwior – wójt gminy Skrzyszów,
- Arkadiusz Mikuła – wójt gminy Lisia Góra,
- Józef Knapik – wójt gminy Pleśna,
- Marek Karaś – wójt gminy Rzepiennik Strzyżewski,
- Grzegorz Gotfryd – wójt gminy Szerzyny,
- Paweł Augustyn – burmistrz Ryglic,
- Magdalena Marszałek – burmistrz Tuchowa,
- Tadeusz Bąk – burmistrz Wojnicza,
- Dawid Chrobak – burmistrz Zakliczyna.
Oznacza to, że przy utrzymaniu obecnego prawa aż 62,5 procent gmin powiatu tarnowskiego będzie musiało wybrać nowych wójtów lub burmistrzów.
Na tej liście znajdują się zarówno samorządowcy sprawujący swoje funkcje od wielu kadencji, jak i osoby, które po raz pierwszy objęły urząd w 2018 roku.
Jednym z najbardziej charakterystycznych przykładów jest Grzegorz Kozioł, który kieruje gminą Tarnów nieprzerwanie od 2006 roku. W 2029 roku jego urzędowanie będzie liczyło ponad dwie dekady. Pomimo tak długiego stażu dopiero wybory z 2018 i 2024 roku wliczają się do ustawowego limitu.
Podobna sytuacja dotyczy Marcina Kiwiora, wójta gminy Skrzyszów, który w wyborach w 2024 roku uzyskał ponad 93 procent głosów, startując bez kontrkandydata. Nawet bardzo wysokie poparcie mieszkańców nie będzie jednak miało znaczenia dla możliwości ponownego kandydowania, jeżeli przepisy pozostaną niezmienione.
Wśród samorządowców objętych ograniczeniem znajdują się również burmistrzowie czterech ważnych gmin miejsko-wiejskich: Ryglic, Tuchowa, Wojnicza i Zakliczyna.
W praktyce może to oznaczać istotne przetasowania na lokalnej scenie politycznej. Dotychczasowi włodarze często skupiają wokół siebie środowiska radnych, działaczy społecznych oraz osoby zaangażowane w funkcjonowanie gmin. Ich ewentualne odejście z urzędu może otworzyć drogę do rywalizacji zupełnie nowych kandydatów.
Nie oznacza to jednak, że obecni samorządowcy definitywnie zakończą działalność publiczną. Część z nich może zdecydować się na kandydowanie do rad gmin, rad powiatów czy sejmiku województwa, a także ubiegać się o funkcje w innych samorządach.
Powiat brzeski. Trzech włodarzy z ograniczeniem możliwości reelekcji
Nieco inaczej przedstawia się sytuacja w powiecie brzeskim, gdzie spośród siedmiu gmin ograniczenia dotyczą trzech obecnych włodarzy.
Są to:
- Tomasz Latocha – burmistrz Brzeska,
- Wiesław Kozłowski – wójt gminy Dębno,
- Zbigniew Moskal – wójt gminy Szczurowa.
Wszyscy trzej wygrali wybory samorządowe w 2018 roku, a następnie uzyskali reelekcję w 2024 roku.
Przy zachowaniu obecnych przepisów nie będą mogli ponownie kandydować na dotychczas zajmowane stanowiska w 2029 roku.
Szczególne znaczenie miałaby zmiana w Brzesku, największym mieście powiatu i siedzibie jego władz. Ewentualny brak możliwości ponownego startu Tomasza Latochy oznaczałby otwartą rywalizację o kierowanie jednym z ważniejszych samorządów tej części Małopolski.
Zmiany mogłyby nastąpić również w gminach Dębno i Szczurowa, gdzie obecni wójtowie będą musieli zakończyć sprawowanie dotychczasowych funkcji po upływie kadencji, jeżeli ograniczenia ustawowe pozostaną w mocy.
Łącznie problem dotyczy blisko 43 procent gmin powiatu brzeskiego.
Powiat dąbrowski. Aż pięciu z siedmiu włodarzy może zakończyć urzędowanie
Największa skala potencjalnych zmian, w stosunku do liczby gmin, występuje w powiecie dąbrowskim.
Na siedem samorządów aż pięć jest obecnie kierowanych przez osoby, które wykorzystały już limit dwóch kadencji liczonych od 2018 roku.
Na liście znajdują się:
- Krzysztof Kaczmarski – burmistrz Dąbrowy Tarnowskiej,
- Witold Morawiec – wójt gminy Olesno,
- Krzysztof Korzec – wójt gminy Mędrzechów,
- Kazimierz Olearczyk – wójt gminy Bolesław,
- Krzysztof Gil – wójt gminy Gręboszów.
Oznacza to, że w 2029 roku w ponad 71 procentach gmin powiatu dąbrowskiego może dojść do zmiany włodarza wymuszonej przez przepisy, a nie bezpośrednio przez decyzję wyborców o odrzuceniu dotychczasowego kandydata.
Sytuacja jest szczególnie istotna w Dąbrowie Tarnowskiej, gdzie ewentualna niemożność ponownego ubiegania się o urząd przez Krzysztofa Kaczmarskiego oznaczałaby zakończenie kolejnego etapu zarządzania miastem.
Podobnie wygląda sytuacja w Oleśnie, Mędrzechowie, Bolesławiu i Gręboszowie.
W tych miejscowościach potencjalna zmiana władzy może wpłynąć nie tylko na personalną obsadę urzędu, lecz również na sposób prowadzenia polityki inwestycyjnej, dobór współpracowników czy długofalowe priorytety rozwojowe.
Nie można przy tym przesądzać, że nowi włodarze będą oznaczać całkowitą zmianę dotychczasowego kierunku działania gmin. Możliwe jest bowiem wystawienie kandydatów popieranych przez obecnych wójtów i burmistrzów, którzy zdecydują się kontynuować realizowane programy.
Dlaczego akurat wybory w 2029 roku będą przełomowe?
Kluczowa jest nowelizacja przepisów wyborczych z 2018 roku. Wówczas wprowadzono zasadę dwukadencyjności wójtów, burmistrzów oraz prezydentów miast, jednocześnie wydłużając kadencję samorządów z czterech do pięciu lat.
Zgodnie z art. 11 § 4 Kodeksu wyborczego osoba dwukrotnie wybrana na urząd wójta w tej samej gminie w wyborach zwykłych nie ma prawa ponownego kandydowania na to stanowisko w tej gminie.
Przepisy te stosuje się odpowiednio także do burmistrzów i prezydentów miast.
Co istotne, ograniczenia nie działają wstecz. Oznacza to, że nawet jeżeli dany samorządowiec sprawował urząd od 2002, 2006 czy 2010 roku, do ustawowego limitu liczą się dopiero wybory przeprowadzone od 2018 roku.
Pierwszą kadencją uwzględnianą przy ustalaniu limitu była zatem kadencja rozpoczęta po wyborach w 2018 roku. Drugą jest obecna kadencja, rozpoczęta po wyborach w kwietniu 2024 roku.
To właśnie dlatego dla wielu wieloletnich włodarzy rok 2029 może stać się momentem zakończenia sprawowania urzędu.
Warto również podkreślić, że dwukadencyjność nie oznacza całkowitego zakazu uczestnictwa w wyborach. Dotyczy wyłącznie ponownego kandydowania na stanowisko wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w tej samej gminie.
Osoba objęta ograniczeniem może zatem wystartować na analogiczne stanowisko w innej gminie, o ile spełnia pozostałe wymogi ustawowe.
Ponad 1500 samorządowców w całej Polsce. Małopolska również odczuje zmiany
Problem dwukadencyjności nie ogranicza się wyłącznie do regionu tarnowskiego.
Według zaktualizowanych danych Krajowego Biura Wyborczego, opublikowanych w listopadzie 2026 roku, 1506 obecnie urzędujących wójtów, burmistrzów i prezydentów miast w Polsce nie będzie mogło ponownie ubiegać się o urząd w swojej gminie, jeśli obowiązujące przepisy pozostaną niezmienione.
W samej Małopolsce ograniczenie dotyczy 116 samorządowców.
To oznacza, że w skali województwa ponad połowa gmin może być zmuszona do wyłonienia nowych włodarzy.
W powiatach tarnowskim, brzeskim i dąbrowskim odsetek ten wynosi dokładnie 60 procent.
Dane te pokazują skalę zmian, jakie mogą nastąpić na lokalnej scenie samorządowej. Będą one odczuwalne zarówno w dużych miastach, jak i w niewielkich gminach wiejskich, gdzie urząd wójta często przez wiele lat sprawuje ta sama osoba.
Dwukadencyjność dzieli polityków. Sejm odrzucił jeden projekt, ale pojawił się kolejny
Nie jest jednak przesądzone, że wszyscy wymienieni samorządowcy rzeczywiście zostaną pozbawieni możliwości startu w 2029 roku.
Od dłuższego czasu w polskim parlamencie trwa dyskusja dotycząca zniesienia dwukadencyjności.
Zwolennicy likwidacji ograniczenia przekonują, że o tym, kto powinien kierować gminą, powinni decydować wyłącznie jej mieszkańcy. Ich zdaniem przepisy odbierają wyborcom możliwość ponownego poparcia skutecznego i dobrze ocenianego samorządowca.
Podkreślają również, że ograniczenie liczby kadencji może prowadzić do utraty osób posiadających wieloletnie doświadczenie w zarządzaniu samorządem, realizacji inwestycji oraz pozyskiwaniu środków zewnętrznych.
Przeciwnicy zniesienia dwukadencyjności wskazują z kolei, że wieloletnie sprawowanie urzędu przez tę samą osobę może sprzyjać nadmiernej koncentracji władzy, utrwalaniu lokalnych zależności oraz ograniczaniu konkurencji politycznej.
Ich zdaniem regularna wymiana władz jest ważnym elementem demokracji lokalnej, a dwie kadencje dają wystarczająco dużo czasu na realizację programu wyborczego.
22 października 2026 roku Sejm odrzucił projekt nowelizacji Kodeksu wyborczego, który zakładał zniesienie dwukadencyjności.
Za przyjęciem ustawy głosowało 213 posłów, przeciw było 215, a dziewięciu wstrzymało się od głosu.
Oznacza to, że do przyjęcia projektu zabrakło niewielkiej liczby głosów.
Sprawa jednak nie została ostatecznie zamknięta.
Już 5 listopada 2026 roku w Sejmie odbyło się pierwsze czytanie kolejnego projektu, tym razem przygotowanego przez Senat.
Projekt, oznaczony drukiem sejmowym nr 2080, również przewiduje zniesienie ustawowego limitu dwóch kadencji wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.
Podczas debaty zgłoszono wnioski o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu. Głosowanie nad nimi zostało jednak przeniesione na kolejne posiedzenie Sejmu.
Na dzień 14 listopada 2026 roku przepisy o dwukadencyjności nadal obowiązują, a przyszłość kolejnego projektu pozostaje nierozstrzygnięta.
Co z prezydentem Tarnowa?
W tym miejscu należy wyjaśnić również sytuację samego Tarnowa, który jest miastem na prawach powiatu i nie wchodzi w skład powiatu tarnowskiego.
Prezydent Tarnowa Jakub Kwaśny został wybrany na to stanowisko po raz pierwszy w 2024 roku. Oznacza to, że obowiązujące ograniczenia dotyczące dwóch kadencji nie uniemożliwiają mu ponownego ubiegania się o urząd w 2029 roku.
Jego sytuacja jest zatem odmienna od sytuacji dziesięciu wójtów i burmistrzów z gmin powiatu tarnowskiego znajdujących się na liście samorządowców objętych ograniczeniem.
Czy w regionie pojawią się nowi kandydaci?
Jeżeli przepisy pozostaną niezmienione, najbliższe wybory samorządowe mogą przynieść jedną z największych zmian personalnych we władzach gmin regionu od wielu lat.
Brak możliwości ubiegania się o reelekcję przez dotychczasowych włodarzy otworzy drogę do startu nowych kandydatów.
Wśród nich mogą pojawić się obecni zastępcy wójtów i burmistrzów, radni, osoby związane z administracją samorządową, przedstawiciele lokalnych organizacji społecznych, przedsiębiorcy czy kandydaci popierani przez ugrupowania polityczne.
Równie prawdopodobne jest wystawienie kandydatów, którzy uzyskają bezpośrednie poparcie ustępujących włodarzy.
W takim wariancie wybory mogą stać się nie tylko rywalizacją konkretnych osób, lecz również plebiscytem dotyczącym kontynuacji dotychczasowej polityki lokalnej.
Nie można też wykluczyć, że część obecnych wójtów i burmistrzów zdecyduje się przenieść swoją aktywność na poziom samorządu powiatowego lub wojewódzkiego.
Ostateczne decyzje będą jednak zależały zarówno od sytuacji prawnej, jak i od indywidualnych planów poszczególnych samorządowców.
Ostatnia kadencja czy kolejne polityczne starcie?
Na razie trudno jednoznacznie przesądzić, jak będzie wyglądała lokalna scena samorządowa w 2029 roku. Wszystko zależy od decyzji parlamentu i ewentualnej zmiany przepisów.
Jeżeli dwukadencyjność zostanie utrzymana, aż 18 obecnych wójtów i burmistrzów z powiatów tarnowskiego, brzeskiego i dąbrowskiego nie będzie mogło ponownie ubiegać się o urząd w swoich gminach.
Dla części z nich może to oznaczać zakończenie wieloletniej pracy na stanowisku gospodarza gminy. Dla innych będzie to konieczność poszukiwania nowej drogi działalności publicznej lub zawodowej.
Jeżeli natomiast parlament zdecyduje się znieść ograniczenie, dotychczasowi włodarze będą mogli ponownie poddać swoją pracę ocenie mieszkańców.
Jedno jest pewne: decyzje podejmowane w Warszawie będą miały bezpośredni wpływ na przyszłość samorządów w regionie tarnowskim.
Już dziś wiadomo, że rozstrzygnięcie sporu o dwukadencyjność może zdecydować o tym, czy w 2029 roku mieszkańcy będą wybierać spośród dobrze znanych kandydatów, czy też w większości gmin rozpocznie się rywalizacja o władzę bez udziału dotychczasowych gospodarzy.
