.png)
Kraków stoi u progu jednego z największych politycznych przesileń od czasu pierwszego wyboru Jacka Majchrowskiego. Według sondażu late poll przygotowanego przez OGB dla Polsat News referendum w sprawie odwołania prezydenta Krakowa okazało się ważne, a zdecydowana większość głosujących opowiedziała się za odwołaniem Aleksandra Miszalskiego. Frekwencja miała wynieść 31,8 proc., czyli przekroczyć wymagany próg ważności referendum. Za odwołaniem prezydenta miało zagłosować około 98 proc. uczestników referendum.
Jeśli oficjalne wyniki potwierdzą te dane, będzie to pierwszy przypadek od lat, gdy urzędujący prezydent dużego polskiego miasta straci stanowisko w referendum lokalnym. W Krakowie już rozpoczęła się polityczna mobilizacja i nieoficjalna giełda nazwisk potencjalnych kandydatów w przedterminowych wyborach.
Co wydarzy się teraz? Procedura krok po kroku
Samo ogłoszenie wyników exit poll nie oznacza jeszcze automatycznego opuszczenia gabinetu przez Aleksandra Miszalskiego. Najpierw oficjalne wyniki musi podać Państwowa Komisja Wyborcza oraz komisarz wyborczy.
Zgodnie z ustawą o referendum lokalnym, jeśli referendum okaże się ważne i większość głosujących opowie się za odwołaniem prezydenta miasta, mandat wygasa.
W praktyce oznacza to, że:
- komisarz wyborczy stwierdza wygaśnięcie mandatu,
- premier wyznacza osobę pełniącą obowiązki prezydenta miasta,
- rozpoczyna się procedura organizacji wyborów przedterminowych.
Według ekspertów cytowanych przez media cały proces może potrwać od kilku do kilkunastu tygodni.
Najbardziej prawdopodobny scenariusz zakłada:
- oficjalne wyniki referendum – poniedziałek lub wtorek,
- wygaszenie mandatu – w ciągu kilku dni,
- powołanie komisarza – jeszcze przed końcem tygodnia,
- wybory przedterminowe – najpewniej latem lub wczesną jesienią 2026 roku.
Do czasu wyboru nowego prezydenta Krakowem zarządzać będzie osoba wyznaczona przez premiera.
Kto może kandydować? Rozpoczęła się polityczna licytacja
Jeszcze przed referendum polityczne środowiska w Krakowie zaczęły przygotowywać się na scenariusz przedterminowych wyborów. Po ogłoszeniu exit poll spekulacje gwałtownie przyspieszyły.
Łukasz Gibała – naturalny faworyt?
Najczęściej wymienianym nazwiskiem jest Łukasz Gibała. Były kandydat na prezydenta Krakowa już wcześniej zaangażował się w działania referendalne i wspierał inicjatywę odwołania Miszalskiego.
W środowisku krakowskiej opozycji wobec KO dominuje przekonanie, że to właśnie Gibała byłby dziś najmocniejszym kandydatem. W wyborach z 2024 roku przegrał z Miszalskim dopiero w drugiej turze i zachował silne struktury lokalne.
Jego potencjalna kampania mogłaby zostać oparta na kilku hasłach:
- krytyce chaosu komunikacyjnego,
- polityce mieszkaniowej,
- sporze wokół Strefy Czystego Transportu,
- zarzutach dotyczących „partyjnego ratusza”.
Koalicja Obywatelska będzie szukać nowej twarzy?
Odwołanie Aleksandra Miszalskiego byłoby bardzo poważnym ciosem dla całej Koalicji Obywatelskiej. Media opisują rosnącą irytację władz KO sytuacją w Krakowie.
Coraz częściej pojawiają się pytania, czy partia ponownie postawiłaby na Miszalskiego, czy też zdecydowałaby się na nowego kandydata.
W nieoficjalnych rozmowach przewijają się nazwiska:
- Bogdan Klich,
- Jerzy Muzyk,
- Ireneusz Raś,
- przedstawicieli młodszego pokolenia krakowskiej KO.
Powrót samego Miszalskiego do walki również nie jest całkowicie wykluczony, choć politycznie byłby to bardzo trudny scenariusz.
PiS i Konfederacja. Wspólny kandydat czy dwa obozy?
Prawo i Sprawiedliwość oficjalnie zachowywało dystans wobec referendum, choć politycy prawicy otwarcie liczyli na porażkę Miszalskiego.
W kampanii referendalnej aktywne były środowiska:
- Prawo i Sprawiedliwość,
- Konfederacja,
- działacze narodowi,
- lokalne ruchy miejskie.
Na razie nie wiadomo, czy prawica spróbuje wystawić jednego kandydata. Wśród możliwych nazwisk pojawiają się:
- Andrzej Kulig,
- Włodzimierz Pietrus,
- politycy związani z konserwatywnymi organizacjami miejskimi.
Powrót ludzi Majchrowskiego?
Osobnym scenariuszem jest próba odbudowy wpływów dawnego obozu Jacka Majchrowskiego. Choć sam były prezydent deklarował dystans wobec referendum, krytycznie oceniał część działań swojego następcy.
W krakowskim magistracie nadal działa wielu urzędników i samorządowców związanych z poprzednim układem politycznym. Nie można wykluczyć próby wystawienia „kandydata technokratycznego”, który miałby uspokoić polityczny konflikt.
Dlaczego Miszalski stracił poparcie?
Jeszcze dwa lata temu Aleksander Miszalski był przedstawiany jako symbol pokoleniowej zmiany po epoce Jacka Majchrowskiego. Tymczasem referendum bardzo szybko stało się politycznym plebiscytem dotyczącym całego stylu jego rządów.
Wśród najczęściej wymienianych powodów kryzysu znalazły się:
- spór wokół Strefy Czystego Transportu,
- podwyżki opłat miejskich,
- polityka komunikacyjna,
- zarzuty dotyczące obsady stanowisk w magistracie,
- brak wyraźnej wizji rozwoju miasta.
Eksperci zwracają uwagę, że referendum wypełniło polityczną pustkę wokół prezydentury Miszalskiego.
Czy odwołano też Radę Miasta?
Według sondaży exit poll mieszkańcy opowiedzieli się również za odwołaniem Rady Miasta Krakowa.
Jeżeli potwierdzą to oficjalne wyniki:
- konieczne będą także przedterminowe wybory do rady miasta,
- polityczny układ w Krakowie może zostać całkowicie przebudowany,
- rozpocznie się nowa walka o większość w magistracie.
To oznaczałoby największą zmianę polityczną w Krakowie od ponad dwóch dekad.
Kraków stanie się politycznym symbolem?
Wynik referendum już jest komentowany w ogólnopolskiej polityce. Politycy prawicy przedstawiają wydarzenia w Krakowie jako sygnał słabnięcia KO nawet w jej tradycyjnych bastionach. Z kolei politycy obozu rządzącego obawiają się efektu domina i kolejnych prób organizowania referendów w innych dużych miastach.
Dla Krakowa najbliższe miesiące oznaczają jednak przede wszystkim okres politycznej niepewności. Kampania wyborcza może rozpocząć się praktycznie natychmiast po ogłoszeniu oficjalnych wyników referendum. Już teraz wiadomo, że będzie to jedna z najbardziej brutalnych i najważniejszych lokalnych kampanii ostatnich lat.
